Schwizerdütsch Glossar
Lern d'Sprach vom Land vo de Bünzlis
Bünzli
/Büünzli/En Schwizer, wo sehr uf Ordnig und Regle achtet, oft humorisch gsi. De typisch Bünzli isch pünktlich, folgt allne Vorschrifte und hät Freud an Regulierige und Verbötli.
Bispiel:
- “De Nachbar het sich über min Rasemäher am Samstignomittag beschwert - so en Bünzli!”
Chuchichäschtli
/Chuchikhäschtli/Wörtlich 'Chuchischrankli'. Es wird oft als Ussprach-Test für Nöd-Schwizer verwendet will s'so schwirig zum Usspreche isch.
Bispiel:
- “Chasch 'Chuchichäschtli' säge? - Nei, das isch z'schwirig!”
Finke
/Finke/Huusschueh oder Pantöffeli, wo mer deheime träit. En Aspekt vo de Schwiizer Huuskultur, womer d'Schueh bim Itrete abzieht.
Bispiel:
- “S'ersti, woni mach, wenn ich heicho, isch d'Schueh uszzie und d'Finke alegge.”
Fondue
/Fondü/Es traditionells Schwizer Gricht us gschmolzenem Chäs, wo mer mit Brotstücke isst. En wichtige Teil vo de kulinarische Kultur.
Bispiel:
- “Am Winterabig gits nüt bessers als es guets Fondue.”
Grüezi
/Grüezi/Formelli Begrüessig uf Schwizerdütsch, abgleitet vo 'Gott grüez-i'.
Bispiel:
- “Grüezi mitenand! Wie gahts?”
Güsel
/Güsel/S'Schwiizer Wort für Abfall oder Müll. In de Schwiiz wird de Güsel sehr sorgfältig trennt und recyclet.
Bispiel:
- “Chasch bitte de Güsel useleere?”
- “De Güsel ghört in Güselchibel!”
Kantönligeischt
/Kantönligeischt/D'Identifikation mit dem eigene Kanton und sin speziellere Eigenheite, oft stärcher als d'Identifikation mit de gsamte Schwiiz.
Bispiel:
- “En echte Zürcher vergisst nie sin Kantönligeischt.”
Ordnig
/Ordnig/Ordnig isch s'Fundament vo de schwiizerische Gsellschaft. Es bezieht sich uf d'Art und Wiis wie öppis strukturiert, organisiert und greglet isch.
Bispiel:
- “I de Schwiiz mues alles in Ordnig si.”
Pünktlichkeit
/Pünktlichkeit/Öppis sehr wichtigs i de schwiizerische Kultur. Pünktlich si isch nöd nur öppis womer macht, sondern en Lebeswert.
Bispiel:
- “De Zug isch 2 Minute z'spat - total unpünktlich!”
Ruehziit
/Ruehziit/Ziitspanne (typischerwis am Mittag, z'Abig und am Sunntig), wo mer kei Lärm mache darf, um d'Nachbere nöd z'störe.
Bispiel:
- “Zwüsche 12 und 13 Uhr isch Ruehziit, drum dörf ich nöd staubsuuge.”
Schwiizerchrüz
/Schwiizerchrüz/S'nationale Symbol vo de Schwiiz, es wiisses Chrüz uf rotem Hintergrund, wo überall z'finde isch.
Bispiel:
- “S'Schwiizerchrüz isch uf de Flagge, uf Souvenirs und sogar uf Schoggi z'finde.”
Schwizer Qualität
/Schwizer Qualität/Bezieht sich uf de Ruf vo schwiizerische Produkt als hochwertig, züverglässig und präzis.
Bispiel:
- “Die Uhr haltet es Lebe lang - das isch Schwizer Qualität!”
Spiessbürger
/Schpiissbürger/Ähnlich wie Bünzli, bezieht sich uf en engstirnige Person mit konservative Asichte, wo sich a strenge Regle und Traditione haltet.
Bispiel:
- “Die Wohnig isch sehr ordentlich und dureorganisiert - en richtige Spiessbürger wohnt da.”
Znüni
/Znüüni/En chline Zwüschemorge gege di Nüni am Morge. Es gaht ume Zwüscheverpflegig wo typischerwis am Morge gnoh wird.
Bispiel:
- “Mir nämed immer es Gipfeli und en Kafi zum Znüni.”
Zvieri
/Zvieri/Ähnlich wie Znüni, aber am Nomittag gege di Vieri. En chline Snack zwüsched Mittag- und Znacht-Esse.
Bispiel:
- “Zum Zvieri gits hüt Schoggi und Öpfel.”
Wie guet kennsch du Schwizerdütsch? Findsch es use!